برخلاف صنایع سنتی، صنعت دیجیتال و نرمافزار، یک استاندارد مدیریتی اختصاصی مانند ایزو ۹۰۰۱ ندارد. با این حال، این صنعت، به یک چارچوب دقیق برای تعریف «کیفیت» نیاز دارد. به همین دلیل، ISO/IEC 25010 مدل جامعی برای ارزیابی کیفیت محصولات نرمافزاری و دیجیتال، ارائه میدهد. مرکز ایزوکیا، این استاندارد را، زبان مشترک تیمهای فنی و کسبوکاری، برای گفتگو درباره کیفیت محصول دیجیتال، میداند.
ISO/IEC 25010 دقیقاً چیست؟
ISO/IEC 25010، بخشی از مجموعه استانداردهای SQuaRE است. سازمان ایزو، این استاندارد را، در سال ۲۰۱۱، بهعنوان جایگزین استاندارد قدیمیتر ISO/IEC 9126 منتشر کرد و در سال ۲۰۲۳، آن را بازنگری کرد. برخلاف ایزو ۹۰۰۱، این استاندارد، یک سیستم مدیریتی نیست؛ بلکه، یک «مدل کیفیت» است که ویژگیهای قابلسنجش یک محصول نرمافزاری را، تعریف میکند. کارشناسان مرکز ایزوکیا، این استاندارد را، ابزار عینیسازی مفهوم مبهم «کیفیت نرمافزار» میدانند.
دو مدل مکمل: کیفیت محصول و کیفیت در استفاده
نکته کلیدی این استاندارد این است که کیفیت را، از دو زاویه، بررسی میکند. مدل نخست، «کیفیت محصول»، ویژگیهای ذاتی خود نرمافزار را، مانند کارایی و امنیت، میسنجد. مدل دوم، «کیفیت در استفاده»، تجربه واقعی کاربر نهایی، مانند رضایت و کارآمدی، را ارزیابی میکند. بنابراین، این استاندارد، هم دیدگاه توسعهدهنده و هم دیدگاه کاربر را، همزمان، پوشش میدهد. مرکز ایزوکیا، هر دو بعد را، در ارزیابی محصولات دیجیتال مشتریان، لحاظ میکند.
نه ویژگی کلیدی کیفیت محصول
نسخه ۲۰۲۳ این استاندارد، نه ویژگی اصلی را، برای کیفیت محصول، تعریف میکند. این ویژگیها، شامل تناسب عملکردی، کارایی، سازگاری، قابلیت استفاده و قابلیت اطمینان میشوند. علاوه بر این، امنیت، قابلیت نگهداری، قابلیت انتقال و قابلیت تعامل انسانی نیز، بخشی از این چارچوب هستند. تیم مهندسی، میتواند هر ویژگی را، به معیارهای عددی مشخص، مانند پوشش تست یا زمان پاسخ، تبدیل کند. مرکز ایزوکیا، طراحی این معیارهای قابلسنجش را، برای هر تیم فنی، متناسب با نوع محصول، انجام میدهد.
ابزاری برای دوران هوش مصنوعی
نکته جالب این است که، با گسترش تولید کد توسط هوش مصنوعی، این استاندارد، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در واقع، تیمهای مهندسی، از این چارچوب، برای مقابله با «انبوه کد بیکیفیت هوش مصنوعی» (AI Slop) و اطمینان از پایداری کدهای تولیدشده، استفاده میکنند. علاوه بر این، ابزارهای تحلیل استاتیک و دروازههای کیفیت CI/CD، معمولاً معیارهای این استاندارد را، بهطور خودکار، در خط تولید نرمافزار، اعمال میکنند.
تکمیلکننده، نه جایگزین، ایزو ۹۰۰۱
سازمانهای نرمافزاری، معمولاً از ISO/IEC 25010 در کنار ایزو ۹۰۰۱، استفاده میکنند. در واقع، ایزو ۹۰۰۱، فرآیندهای مدیریتی و سازمانی را، پوشش میدهد؛ اما، ISO/IEC 25010، معیارهای فنی خود محصول را، تعریف میکند. مرکز ایزوکیا، این ترکیب را، برای شرکتهای نرمافزاری، بسیار مؤثر میداند.
چرا این استاندارد اهمیت دارد؟
نخست، این استاندارد، ارزیابی کیفیت را، از قضاوتهای ذهنی، به معیارهای عینی و قابلاندازهگیری، تبدیل میکند. علاوه بر این، این چارچوب، ارتباط بهتری بین تیمهای فنی و مدیران کسبوکار، درباره اهداف کیفی، ایجاد میکند. به همین دلیل، مرکز ایزوکیا، این استاندارد را، برای شرکتهای فناوری و توسعه نرمافزار، بسیار توصیه میکند.
جمعبندی
در نهایت، ISO/IEC 25010، چارچوبی ضروری برای هر تیمی است که میخواهد کیفیت محصول دیجیتال خود را، بهطور علمی، تعریف و اندازهگیری کند. این استاندارد، هم اعتماد کاربران را جلب میکند و هم بدهی فنی سازمان را کاهش میدهد. بنابراین، اگر شرکت شما، در حوزه توسعه نرمافزار و محصولات دیجیتال فعالیت میکند، مرکز ایزوکیا آماده مشاوره تخصصی است. همین امروز، با مرکز ایزوکیا تماس بگیرید.
بدون دیدگاه