بسیاری از افراد، کلمه «استاندارد» و «ایزو» را، بهجای هم، به کار میبرند. با این حال، این دو، رابطهای شبیه «کل و جزء» دارند، نه رابطهای برابر. مرکز ایزوکیا، در این مقاله، این تفاوت مهم را، بهطور کامل، روشن میکند.
استاندارد دقیقاً چیست؟
استاندارد، یک سند مرجع است که یک نهاد رسمی، آن را تدوین میکند و روش، مشخصات یا الزامات یکسانی را، برای یک فعالیت خاص، تعریف میکند. استانداردها، انواع مختلفی دارند. برخی، استاندارد ملی هستند (مانند استانداردهایی که سازمان ملی استاندارد ایران، تدوین میکند). برخی دیگر، استاندارد صنعتی یا تخصصی هستند (مانند استانداردهای IEEE در برق و الکترونیک). و در نهایت، برخی، استاندارد بینالمللی هستند.
ایزو، فقط یک نوع خاص از استاندارد است
ایزو (ISO)، در واقع، اسم سازمان بینالمللی استاندارد است؛ سازمانی که مقر آن، در ژنو سوئیس قرار دارد و بیش از ۱۶۵ کشور عضو، در آن مشارکت میکنند. بنابراین، وقتی میگویید «استاندارد ایزو ۹۰۰۱»، در واقع، منظورتان، یک استاندارد بینالمللی است که همین سازمان، آن را منتشر کرده است. کارشناسان مرکز ایزوکیا، همیشه این نکته را، برای مشتریان تازهکار، روشن میکنند: هر ایزویی، یک استاندارد است؛ اما، هر استانداردی، ایزو نیست.
چرا این تفاوت اهمیت عملی دارد؟
فرض کنید یک شرکت آمریکایی، مطابق استاندارد ملی ANSI کار میکند و یک شرکت آلمانی، مطابق استاندارد ملی DIN. این دو استاندارد، شاید کاملاً متفاوت باشند و مشتریان کشورهای دیگر، آنها را، بهخوبی نشناسند. در مقابل، اگر یک شرکت برزیلی، گواهینامه ایزو ۹۰۰۱ داشته باشد، یک خریدار کرهای، فوراً معنای آن را میفهمد. بنابراین، ایزو، سطحی از شناخت و اعتماد جهانی ایجاد میکند که استانداردهای ملی، معمولاً به آن نمیرسند.
فرآیند تدوین، تفاوت دیگری ایجاد میکند
استانداردهای ملی، معمولاً بر اساس نیاز یک کشور خاص، شکل میگیرند. برای نمونه، بعد از حوادث یازده سپتامبر، آمریکا، استانداردهای ساختمانی جدیدی، برای مقاومت بهتر در برابر ریزش، تدوین کرد. در مقابل، ایزو، هر استاندارد را، طی یک فرآیند چندمرحلهای طولانی، با مشارکت کارشناسان کشورهای مختلف، تدوین میکند تا اجماع جهانی، پشت آن استاندارد، شکل بگیرد.
رابطه ایزو با استانداردهای ملی
نکته جالب این است که این دو، لزوماً رقیب هم نیستند. در واقع، بسیاری از نهادهای استاندارد ملی، استانداردهای ایزو را، مستقیماً، بهعنوان استاندارد ملی خودشان، میپذیرند. برای نمونه، سازمان ملی استاندارد ایران، بسیاری از استانداردهای ایزو را، با همان محتوا، منتشر میکند. مرکز ایزوکیا، این هماهنگی را، برای مشتریان داخلی، همیشه شفاف میکند.
تفاوت الزامآور و داوطلبانه
نکته دیگری که باید بدانید این است که استانداردها، از جمله استانداردهای ایزو، بهطور پیشفرض، داوطلبانهاند. با این حال، نهادهای قانونگذار، گاهی همین استانداردها را، بهعنوان مبنای قانون یا مقررات، تعیین میکنند. در همان صورت، استاندارد، درون همان قلمرو قانونی، الزامآور میشود.
جمعبندی
در نهایت، ایزو، زیرمجموعه گسترده و معتبری از دنیای بزرگتر استانداردهاست؛ نه معادل کامل آن. این تفاوت، به شما کمک میکند، هنگام انتخاب مسیر استانداردسازی سازمانتان، تصمیم آگاهانهتری بگیرید. اگر میخواهید بدانید کدام استاندارد، برای سازمان شما مناسبتر است، مرکز ایزوکیا آماده مشاوره تخصصی است. همین امروز، با مرکز ایزوکیا تماس بگیرید.
بدون دیدگاه